martes, 26 de noviembre de 2013

As marcas de Eros




Quen queira achegarse á poliédrica e inclasificable figura de Pierre Bourgeade (1927-2009) dispón agora dun dos escasos libros seus traducidos á castelán, Elogio del Fetichismo (Siberia, 2013) -e eloxios para David Cauquil, nesa difícil labor-, un conxunto de textos literarios arredor desta parafilia. Bourgeade bebe do enciclopedismo erótico de Apollinaire e As once mil vergas; tamén de Sade e do Bataille de O erotismo e As bágoas de Eros.
Elogio del Fetichismo atrápanos nunha fotografía de múltiples perspectivas, como intento sempre inútil de capturar a riqueza da realidade. O título francés explicita máis este feito ao personalizalo nos suxeitos da parafilia: Éloge des fetichistes. Bourgeade fainos ver que no eido do erotismo a realidade é tan varia como as persoas. Chocamos co descoñecemento que marca non só a sociedade senón a nosa intimidade. É un paradoxo que en certo sentido tenta quebrar a boa literatura erótica.

Podemos ler este Elogio del Fetichismo dende outras perspectivas. Unha, a teatral, faceta destacadísima de Bourgeade, que foi un prolífico autor da escea francesa dos sesenta e setenta do século XX en obras coma a afamada Orde (1969), continuada despois nos oitenta polas imprescindibles Deutsches Requiem ou Le Próces de Charles Baudelaire. Leamos esta obra coma unha serie de performances que levan a cabo aposta en escea dos diferentes focos e xogos vencellados ao fetichismo e á sumisión. Pero Bourgeade non se remata só no eido teatral. Outra posibilidade é ler este conxunto erótico coma unha novela negra, na que Bourgeade foi un valorado representante do xénero. Lamentablemente esta parte da súa obra resulta tan descoñecida en castelán coma os seus textos teatrais. Así, a lectura deste èloge é unha investigación das intimidades que busca resolver un enigma que non ten solución posible. Todos somos culpables.
É un acerto da editorial Siberia e da súa directora Iria Rebolo, o atreverse cunha obra que non merece estar relegada na marxinalidade do erotismo e a pornografía. A aposta de Siberia resulta nestes seus inicios, excelente e aberta a posibilidades que aúnan a alta literatura coa sorpresa do enfoque editorial. Tan recomendables coma este Elogio del Fetichismo son as Cartas de amor do poeta galés Dylan Thomas e o ácedo e nihilista retrato dos enamoramentos que realiza Jean Philippe Toussaint en Hacer el amor. Son apostas que indican que Siberia inicia pisando forte unha andaina que esperamos fructífera. Polo menos, están a agasallar aos lectores con textos de lectura enriquecedora, interesante, varia e tan cuidada coma o formato exterior e interior dos seus libros.
Aos poucos, a literatura erótica vai abríndose camiño, malia dificultades, no mercado editorial. Semella claro que para a aparición de máis obras deste xénero ha ter influido o éxito de productos de alta mercadotecnia e baixísima calidade como Cincuenta sombras de Grey ou similares. Aínda así, chama a atención, porque os lectores das andanzas sexo-elevadas do señor Grey non soen ser os mesmos lectores que os de literatura erótica, que busca falar máis aló dos sentidos. Con todo, as editoriais parecen estar aproveitando este tirón erótico para reeditar libros como Emmanuelle, (Tusquets, 2013), de máis fama que nivel literario. Bótase en falta que Tusquets non aposte en serio
por recuperar coleccións senlleiras coma La Sonrisa Vertical, amparada baixo o premio homónimo e a figura de Berlanga, e escolla títulos illados e pouco valiosos dunha colección que a finais dos setenta e principios dos oitenta supuxo un fito editorial que normalizaba un xénero ata entón vilipendiado. Similar labor normalizadora está a facer sellos coma Egales, que nos seus oito anos de andaina convertiuse nun referente no mundo dos textos literarios e do ensaio de temática homosexual.
Nun eido máis literario e vencellado ao erótico, e por seguir con literatura francesa, Cabaret Voltaire ten editado a excelente finalista do Goncourt 2008 Una educación libertina (2011), de Jean Baptiste del Amo (1981) e agora La sal (2013), ambas en excelente tradución de Lydia Vázquez. Del Amo non é un escritor sinxelo nin amable. A disección que traza da dor, dos prexuízos, do vitriolo que contamina as relacións familiares e sexuais, resulta calquera cousa menos doada e diríxese, como un puño ou un coitelo, cara ao lector.
Liñas máis abertamente pornográficas ten a provocadora El luminoso regalo, de Manuel Vilas (Alfaguara 2013).
Vilas elabora unha novela tan abertamente pornográfica que obriga ao lector a esquecer as obviedades xenitais se quere entrever a reflexión que deberá subxacer ao relato.




Nunha sociedade que non se escandaliza por nada, a novela de Vilas é abertamente escandalosa. Bourgade tamén rivalizaba con Bataille en buscar o escándalo como xeito de importar, en todos os sentidos, a súa obra literaria. Dende un humor moi diferente e dende a mirada erótica, Elogio del Fetichismo fainos ver a posibilidade de que a literatura nos faga afrontar tanto as profundidades do que nos rodea coma tamén as profundidades da nosa pel. 









(Publicado en Nordesía, Suplemento Cultural do Diario de Ferrol, o 24-11-2013)



No hay comentarios:

Publicar un comentario